Mediacja zamiast sądu – alternatywna forma rozwiązywania sporów

Mediacja zamiast sądu – alternatywna forma rozwiązywania sporów

Spór, który w konsekwencji może znaleźć swój finał w sądzie, może przytrafić się każdemu z nas. Niezależnie od tego, czy będzie to konflikt z pracodawcą, z kimś z rodziny czy np. konsekwencja wdania się w bójkę – postępowanie przed sądem nie jest jedynym rozwiązaniem. Przy ustalaniu satysfakcjonującego dla obu stron sposobu zakończenia współpracy, wysokości odszkodowania czy zadośćuczynienia, podziału majątku… –  we wszystkich tych sprawach zachodzi możliwość skorzystania z usług mediatora.

Czym jest mediacja?

Kiedy pozostajemy w sporze, który może doprowadzić lub już doprowadził nas przed oblicze sądu, możemy zwrócić się do mediatora, aby w jego obecności zasiąść do stołu z osobą, z którą jesteśmy skonfliktowani i razem doprowadzić do zawarcia z ugody. Mediacja jest sprawowaniem przez niezależnego mediatora kontroli nad przebiegiem negocjacji pomiędzy skonfliktowanymi stronami. Mediator zarządza postępowaniem mediacyjnym i wspiera strony w dążeniu do zawarcia ugody.

Postępowanie mediacyjne jest mniej sformalizowane niż postępowanie sądowe, trwa krócej i jest tańsze. Co najważniejsze zawarta przed mediatorem ugoda, po potwierdzeniu jej przez sąd, ma moc ugody sądowej. Po nadaniu jej klauzuli wykonalności może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (jest tytułem wykonawczym). Ponadto skuteczne wszczęcie mediacji przerywa bieg przedawnienia.

Podstawowe zasady mediacji to:

  • dobrowolność – Przystąpienie do mediacji jest dobrowolne, a strony mogą z niej zrezygnować na każdym jej etapie.
  • bezstronność – Mediator jest bezstronny. Nie powinien on narzucać stronom sposobu rozwiązania sporu. W zamian zachęca strony do wyrażani a stanowisk i negocjowania nad warunkami zawarcia porozumienia.
  • neutralność – Mediator pozostaje neutralny wobec sposobu rozwiązania sporu, proponowanego przez strony.
  • poufność – Przebieg mediacji jest całkowicie poufny. Strony nie mogą przekazywać osobom trzecim informacji o przebiegu mediacji (chyba że ustaliły wspólnie inaczej). Mediator nie może być świadkiem w sądzie co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji. Dodatkowo, przed sądem strony nie mogą  powoływać się na kwestie poruszane w trakcie postępowania mediacyjnego.

Kiedy i w jakich sprawach można zwrócić się o pomoc do mediatora?

Do mediatora można zwrócić się jeszcze zanim sprawa trafi do sądu (wtedy mediacja odbędzie się na podstawie umowy o przeprowadzenie mediacji) lub do mediacji może skierować sąd (sam lub na wniosek stron).

Mediować można we wszystkich sprawach, w których możliwe jest zawarcie ugody. Dotyczy to spraw z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, gospodarczego, prawa pracy i innych. Mediacje mogą występować również w sprawach karnych- wtedy dotyczą np. wysokości zadośćuczynienia poszkodowanemu.

Jak przebiega postępowanie mediacyjne?

Strony mogą zgłosić się do mediatora same. Wtedy mediacja odbędzie się na podstawie umowy
o mediację. Rozpoczęcie mediacji może mieć miejsce również przez wydanie przez sąd postanowienia o skierowaniu stron do mediacji. Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania.

Strony mogą wspólnie zawnioskować do sądu o mediację lub wnioskować może tylko jedna ze stron.

Strony muszą wyrazić zgodę na mediację w terminie tygodnia od momentu ogłoszenia przez sąd lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji.

Mediatorzy indywidualnie dobierają sposób pracy ze stronami. W niektórych przypadkach na posiedzenie mediacyjne zapraszają od razu obie strony sporu, czasem decydują się najpierw spotkać z każdą ze stron z osobna, aby zapoznać się z ich stanowiskami i oczekiwaniami.

Posiedzenia mediacyjne polegają na tym, że strony, w obecności i przy wsparciu  mediatora, dyskutują ze sobą, dążąc do wypracowania porozumienia. W mediacjach mogą uczestniczyć profesjonalni pełnomocnicy stron.

Po zawarciu między stronami ugody mediator może przesłać ją do sądu w celu jej zatwierdzenia. Ugoda mediacyjna po zatwierdzeniu jej przez sąd ma moc ugody zawartej przed sądem. Po nadaniu jej klauzuli wykonalności może stanowić podstawę do skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego.

Jak długo trwa postępowanie mediacyjne i ile kosztuje?

Postępowanie mediacyjne jest o wiele krótsze i pociąga za sobą niższe koszty niż postępowanie sądowe. Przeciętnie mediacja trwa od 1 do 3 miesięcy.

Koszty mediacji sądowej regulują przepisy prawa. W przypadku postępowania w sprawach cywilnych, w sprawach o prawa majątkowe, wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu. Jednak nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2000 zł za całość postępowania mediacyjnego. W sprawach gdzie wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić oraz w sprawach o prawa niemajątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 150 zł za pierwsze posiedzenie i za każde kolejne 100 zł, nie więcej jednak niż 450 zł. Mediatorowi należą się też zwroty udokumentowanych kosztów, które poniósł
w związku z prowadzeniem mediacji.

Koszty mediacji co do zasady obciążają strony w równych częściach, chyba że umówią się one inaczej. Strona postępowania mediacyjnego, do którego strony skierował sąd, może złożyć wniosek do sądu o zwolnienie od kosztów mediacji.

Co ważne, jeżeli dojdzie do zawarcia ugody przed rozpoczęciem rozprawy, strony otrzymują zwrot 100 % opłaty sądowej, którą uiściły wnosząc sprawę do sądu. Jeżeli do ugody dojdzie na późniejszym etapie postępowania, strona otrzymuje zwrot 75% opłaty sądowej.

W przypadku mediacji pozasądowych (przeprowadzonych na podstawie umowy o przeprowadzenie mediacji) mediator może ustalić stawkę inną niż regulują to przepisy o mediacji ze skierowania sądu.

Dlaczego warto?

Mediacja pozwala na zaoszczędzenie czasu, środków finansowych i nerwów. Postępowanie mediacyjne jest znacznie szybsze i tańsze niż postępowanie przed sądem a przy tym mniej sformalizowane i przez to mniej stresujące. Mediacja daje szansę wypracowania rozwiązania, które będzie satysfakcjonujące dla obu stron sporu. To strony decydują o tym, co będzie zawarte w ugodzie. Mogą tam umieścić także zapisy mniej formalne, np. tzw. „umów dżentelmeńskich”, które nie mogłyby być uwzględnione przez sąd w wyroku, a mogą być ważne dla stron. Mediacja jest również szansą na ułożenie poprawnych stosunków w przyszłości np. zamiast wyniszczającego konfliktu przy zakończeniu współpracy z pracodawcą, polubowne rozwiązanie sytuacji i danie sobie szansy na dobre relacje w przyszłości.

Zawsze warto rozmawiać i warto podjąć próbę rozwiązania konfliktu bez udziału sądu.

15 – 19 października 2018 r. to tydzień mediacji sądowych. W tych dniach w sądach w całej Polsce odbywają się darmowe spotkania z mediatorami, gdzie można bliżej zapoznać się z tematyką mediacji i dowiedzieć się czy i jak mediator może pomóc w konkretnej sprawie.

Czytaj również: Śmierć pracownika w trakcie pracy – odpowiedzialność pracodawcy w świetle obowiązujących przepisów

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o