Straż Ochrony Kolei - działalność i uprawnienia formacji | OCHRONA24.info

Straż Ochrony Kolei – działalność i uprawnienia formacji

Straż Ochrony Kolei - działalność i uprawnienia formacji

Straż Ochrony Kolei – jak sama nazwa wskazuje – jest formacją ochronną. Mimo to, funkcjonariusz Straży Ochrony Kolei nie jest pracownikiem ochrony w rozumieniu Ustawy o ochronie osób i mienia, gdyż działalność, w tym uprawnienia tej formacji, regulują odrębne przepisy oraz wewnętrzne regulacje PKP PLK.

Podstawowym aktem prawnym, regulującym działalność Straży Ochrony Kolei jest Ustawa o transporcie kolejowym z dnia 28 marca 2003 roku.

Straż Ochrony Kolei – struktura organizacyjna

Nadrzędną jednostką organizacyjną SOK jest Komenda Główna Straży Ochrony Kolei w skład, której wchodzi 16 Komend Regionalnych Straży Ochrony Kolei.

Komendom Regionalnym podlega 78 Posterunków Straży Ochrony Kolei, które zlokalizowane są na terenie całego kraju.

Straż Ochrony Kolei w chwili obecnej zatrudnia ponad 3000 funkcjonariuszy i obsługuje ponad 18 000 km linii kolejowych oraz blisko 5000 pociągów osobowych i pośpiesznych w ciągu doby.

W strukturze organizacyjnej Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei znajduje się jedyny funkcjonujący od 1945 roku Ośrodek Szkolenia Zawodowego SOK oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu. Jest jedynym ośrodkiem tego typu na terenie kraju. Dla potrzeb formacji ośrodek posiada filię w Przemyślu.

Kto może zostać funkcjonariuszem SOK

Ustawa o transporcie kolejowym określa również, kto może zostać funkcjonariuszem Straży Ochrony Kolei.

Art. 59. ustawy o transporcie kolejowym
4. Funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
4) ma uregulowany stosunek do służby wojskowej;
5) cieszy się nienaganną opinią;
6) posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych;
7) nie była karana za przestępstwa umyślne.

Zgodnie z Ustawą o transporcie kolejowym:

Dopuszczenie funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej następuje na wniosek komendanta straży ochrony kolei, w drodze decyzji, wydanej przez właściwy organ Policji.

Szczegółowe warunki, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei, zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz tryb i jednostki uprawnione do orzekania o tej zdolności określono w odrębnym rozporządzeniu.

Przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusz Straży Ochrony Kolei korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Ponadto funkcjonariusz Straży Ochrony Kolei nie może bez zezwolenia Komendanta Straży Ochrony Kolei podejmować innego zajęcia zarobkowego.

Podstawowe zadania i uprawnienia funkcjonariuszy SOK

Do podstawowych zadań Straży Ochrony Kolei należy:

1) kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
2) ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych.

Wykonując swoje zadania funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei mają prawo do:

1) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości;
2) ujęcia, w celu niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji, osób, w stosunku do których zachodzi uzasadniona potrzeba podjęcia czynności wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei;
3) zatrzymywania i kontroli pojazdu drogowego poruszającego się na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przy użyciu tego pojazdu;
4) nakładania grzywien, w drodze mandatu karnego, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia;
5) przeprowadzania czynności wyjaśniających, występowania do sądu z wnioskiem o ukaranie, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Prawo użycia środków przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy SOK

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei mogą użyć lub wykorzystać środki przymusu bezpośredniego (Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej) w celu:

1) wyegzekwowania wymaganego prawem zachowania zgodnie z wydanym przez uprawnionego poleceniem;
2) odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
3) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
4) przeciwdziałania naruszeniu porządku lub bezpieczeństwa publicznego;
5) przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez uprawnionego obszary, obiekty lub urządzenia;
6) ochrony porządku lub bezpieczeństwa na obszarach lub w obiektach chronionych przez uprawnionego;
(…)
8) przeciwdziałania niszczeniu mienia;
9) zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia;
10) ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
(…)
12) pokonania biernego oporu;
13) pokonania czynnego oporu;
14) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym do autoagresji.

Środkami przymusu bezpośredniego do jakich użycia lub wykorzystania upoważnieni zostali funkcjonariusze SOK są:

1) siła fizyczna w postaci technik:
a) transportowych,
b) obrony,
c) ataku,
d) obezwładnienia;
2) kajdanki:
a) zakładane na ręce,
(…)
7) pałka służbowa;
(…)
9) pies służbowy;
(…)
12) chemiczne środki obezwładniające w postaci:
a) ręcznych miotaczy substancji obezwładniających,
(…)
13) przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii
elektrycznej.

Prawo użycia broni palnej przez funkcjonariuszy SOK

Funkcjonariusze SOK mogą użyć również broni palnej. Mogą to zrobić, gdy zaistnieje co najmniej jeden z następujących przypadków:

1) konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na:
a) życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
b) ważne obiekty, urządzenia lub obszary albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
c) mienie, który stwarza jednocześnie bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub wolności uprawnionego lub innej osoby, albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
(…)
e) bezpieczeństwo konwoju lub doprowadzenia;
2) konieczność przeciwstawienia się osobie:
a) niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni, materiału wybuchowego lub innego niebezpiecznego przedmiotu, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu lub wolności uprawnionego lub innej osoby,
b) która usiłuje bezprawnie odebrać broń palną uprawnionemu lub innej osobie uprawnionej do jej posiadania;
3) bezpośredni pościg za osobą, wobec której:
a) użycie broni palnej było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt 1 lit. a–d i pkt 2.

Natomiast wykorzystać broń palną mogą w celu:

(…)
3) zaalarmowanie lub wezwanie pomocy;
(…)
5) unieszkodliwienie zwierzęcia, którego zachowanie zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby;
6) oddanie strzału ostrzegawczego.

Grupy Operacyjno-Interwencyjne SOK

Prawdziwą elitą Straży Ochrony Kolei są Grupy Operacyjno-Interwencyjne SOK, które działają przy Komendach Regionalnych Straży Ochrony Kolei. Funkcjonariusze tych GRUP przeznaczeni są do wykonywania zadań specjalnych zapobiegając przestępstwom i wykroczeniom na obszarach kolejowych.

Członkowie Grup są wyszkoleni przez instruktorów z pododdziałów antyterrorystycznych Policji i niejednokrotnie już udowodnili swoją skuteczność w działaniach przeciwko złodziejom mienia kolejowego oraz pospolitym przestępcom grasującym w pociągach i na obszarach kolejowych.

Projekt Ustawy o Straży Ochrony Kolei

W 2016 r. przygotowano projekt ustawy, która ma kompleksowo uregulować sytuację SOK, upodabniając tę służbę do wyspecjalizowanej struktury policyjnej. Niewykluczone, że w wyniku ustaleń ostatniego raportu Najwyższej Izby Kontroli prace nad tą ustawą ruszą z miejsca.

NIK: Ochrona i bezpieczeństwo przewozów kolejowych wymaga poprawy

Projekt w sposób precyzyjny i całościowy określa uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei, na kształt uprawnień funkcjonariuszy innych państwowych służb porządku publicznego, a jednocześnie eliminuje pojawiające się obecnie wątpliwości w zakresie uprawnień funkcjonariuszy SOK przy wykonywaniu czynności służbowych np. w ramach prowadzonych czynności wyjaśniających. Projekt nakłada na funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei również nowe zadanie w postaci rozpoznawania i wykrywania określonego katalogu przestępstw oraz ścigania ich sprawców oraz nadaje uprawnienia konieczne do realizacji tego zadania (m.in. wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych, dochodzeniowo-śledczych i administracyjno-porządkowych). Ponadto określono także zamknięty katalog zadań realizowanych przez Straż Ochrony Kolei poza obszarem kolejowym, pociągami i innymi pojazdami kolejowymi.

Projekt nie reguluje zasad współpracy pomiędzy SOK a Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego (krajową władzą bezpieczeństwa) ani przedsiębiorstwami kolejowymi – Straż Ochrony Kolei byłaby od nich całkowicie niezależna.

Projekt Ustawy o Straży Ochrony Kolei dostępny jest tu: /KLIK/

                               

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Kamil Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Kamil
Gość
Kamil

Straż ochrony kolei jest niepotrzebna! Raz, że nie spełnia swojej funkcji- no bo niby jak funkcjonariusze w bardzo podeszłym wieku mieliby sprostać dajmy na to pijanemu karczkowi w pociągu? Niektórzy funkcjonariusze sok nie są w stanie chodzić na wyznaczone im szlaki, nie mówiąc o podjęciu interwencji, niektórzy nie są nawet w stanie wypisać mandatu bo na bloczku mandatowym jest za drobny druk. Dwa, że przeciętny sokista (pomijając duże miasta jak Warszawa, Kraków, Poznań etc.) Nie ma co ze sobą zrobić przez 12 godzin służby, funkcjonariusze są wysylani na piesze szlaki np. trzy kilometry w jedną stronę i spowrotem wzdłuż torów… Czytaj więcej »