Zakrywanie twarzy w trakcie imprez masowych oraz przez pracowników ochrony | OCHRONA24.info

Zakrywanie twarzy w trakcie imprez masowych oraz przez pracowników ochrony

prawo

Temat zakrywania twarzy przez uczestników imprez masowych oraz pracowników ochrony był już wielokrotnie poruszany na forach i stronach internetowych związanych z branżą ochrony. Był także omawiany w specjalistycznych opracowaniach. Mimo to odnoszę wrażenie, że nadal jest tyle teorii na ten temat, ilu samych ochroniarzy. Nie jest to jednak tylko i wyłącznie kwestia awersji do czytania ustaw, ale również kształtu samych przepisów, które mogą nasuwać szereg różnych wątpliwości.

Imprezy masowe

Na imprezach masowych identyfikowanie służb organizatora (członków służby informacyjnej i służby porządkowej) opiera się, zgodnie z brzmieniem przepisów, na obowiązku posiadania w widocznym miejscu identyfikatora zawierającego wizerunek twarzy oraz numer identyfikacyjny pracownika.

Ustawa o Bezpieczeństwie Imprez Masowych (dalej u.b.i.m.) art. 21:

1. Kierownik do spraw bezpieczeństwa, członkowie służby porządkowej i służby informacyjnej obowiązani są do noszenia w widocznym miejscu identyfikatora wydanego przez organizatora.
2. Identyfikator zawiera następujące informacje:
1) nazwę wystawcy;
2) numer identyfikacyjny i wizerunek twarzy;
3) termin ważności;
4) pieczęć i podpis wystawcy.

Nie istnieje natomiast przepis, który zabrania członkom służby porządkowej i służby informacyjnej zasłaniania twarzy w trakcie imprez masowych (z wyłączeniem sportowych imprez masowych).

Uczestnik imprezy masowej – kim jest?

W dyskusjach na temat zasłaniania twarzy często pada określenie „uczestnik imprezy masowej“ – tak jakby „uczestnik“ był kimś innym niż np. zawodnik, artysta, członek służby porządkowej lub informacyjnej. Niestety ustawodawca nie stworzył definicji legalnej tego określenia, a próbą jej stworzenia zajęła się doktryna. Zostało przedstawione np. stanowisko Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, gdzie stwierdzono, że uczestnik imprezy masowej jest to każda osoba, która przebywa na terenie imprezy masowej. Część osób, które podjęły temat, wyraża stanowisko, że uczestnikiem imprezy masowej jest osoba posiadająca ważny bilet lub inny dokument uprawniający do przebywania na jej terenie (np. I. Połaniecka- Ganske). Jeszcze inni, że uczestnikiem jest „widz“ (K. Skopczyńska).

W ocenie prokuratora dr Cezarego Kąkol (C. Kąkol, Bezpieczeństwo imprez masowych. Komentarz. Wyd. II, Lex 2017) uczestnikiem imprezy masowej jest każda osoba która w niej uczestniczy (tak twierdzi również np. G. Gozdór, Bezpieczeństwo imprez, s. 239). Za stanowiskiem takim przemawiają zarówno normy językowe jak i brak wyłączeń ze strony Ustawodawcy – nie ma wskazanego potencjalnego grona osób, których nie obejmuje takie sformułowanie.

Imprezy masowe artystyczno-rozrywkowe a zakrywanie twarzy

Zgodnie z obowiązującymi przepisami zasłanianie twarzy przez osoby zakłócające przebieg imprezy masowej artystyczno-rozrywkowej, stanowią dodatkową okoliczność obciążającą sprawcę. Mówi o tym art. 60 ust. 4:

Jeżeli sprawca, dopuszczając się czynów określonych w art. 60 ust. 1a–3 u.b.i.m., używa elementu odzieży lub przedmiotu do zakrycia twarzy celem uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia rozpoznania jego osoby, podlega grzywnie nie mniejszej niż 240 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 60 pkt 1a-3 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych:

1a. Kto w czasie trwania imprezy masowej wdziera się na teren obiektu lub na teren, gdzie prowadzona jest impreza masowa albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
2. Kto w czasie trwania imprezy masowej rzuca przedmiot, mogący stanowić zagrożenie dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osób przebywających na terenie lub w obiekcie, gdzie odbywa się impreza masowa, albo w inny, równie niebezpieczny sposób zakłóca przebieg tej imprezy, podlega grzywnie nie mniejszej niż 120 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
3. Karze, o której mowa w ust. 2, podlega ten, kto w czasie i w miejscu trwania imprezy masowej narusza nietykalność cielesną członka służby porządkowej lub służby informacyjnej.

Masowe imprezy sportowe a zakrywanie twarzy

Przepis regulujący kwestię zasłaniania twarzy w trakcie masowych imprez sportowych to art. 57a ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych:

Kto w miejscu i w czasie trwania masowej imprezy sportowej używa elementu odzieży lub przedmiotu w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia rozpoznania osoby, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 2000 zł.

Należy zaznaczyć, że omawiany przepis dotyczy tylko imprez masowych sportowych – czyli również meczów piłki nożnej (art. 3 pkt 3-4 u.b.i.m.), a nie np. koncertów.

Artykuł 57a u.b.i.m jest źródłem poważnych wątpliwości zarówno w doktrynie prawnej jak i wśród samych członków służb informacyjnych i porządkowych. Zgodnie z jego treścią każdy kto zasłania twarz w trakcie masowej imprezy sportowej naraża się na odpowiedzialność karną, niezależnie od intencji jakimi się kieruje.

Poniżej przykładowe nagranie z meczu na stadionie Lecha Poznań, na którym widać interweniującego członka służby informacyjnej w kominiarce.

Niestety, ja również nie powiem Wam jednoznacznie czy wolno twarz zasłaniać czy nie – pokażę jedyne gdzie leży problem. Przepis jest na tyle niejasny, że tak długo jak jego treść się nie zmieni, nie będzie można z pełnym przekonaniem stwierdzić w jakim zakresie zakaz obowiązuje. Obecnie finał każdej potencjalnej sprawy wytoczonej za złamanie art. 57a u.b.i.m. będzie zależał od wielu czynników i argumentacji stron postępowania.

Omawiany przepis dotyczy zasłaniania twarzy elementami odzieży lub przedmiotami (nie dotyczy zatem zasłaniania twarzy rękami) a jego zakres, przez brak wskazania dodatkowych czynników penalizujących, poza samym zakryciem twarzy, powoduje, że teoretycznie za zakazane można by było uznać chociażby okulary czy kaski – powszechnie stosowane przez pracowników ochrony. Przepis jest zatem dalece nieostry.

Zakrywanie twarzy a intencje

Ustawodawca nie uwzględnił, że zakrywanie twarzy nie musi wynikać ze złych intencji, a np. z warunków pogodowych. Co za tym idzie – zasłanianie twarzy przed kurzem czy zimnym wiatrem, nie jest (teoretycznie) żadnym uzasadnieniem. Dr Cezary Kąkol w swoich opracowaniach podkreśla, że należy odróżnić sytuacje, które mają na celu uniemożliwianie identyfikowania osób od takich, które zgodnie z doświadczeniem życiowym, nie mają z takimi zamiarami nic wspólnego. Przepis wyraźnie wskazuje, że wykroczeniem jest zasłanianie twarzy „w celu uniemożliwienia (…) rozpoznania“. Ustawodawca, mimo ogólnej niejasności przepisu wskazuje więc na kwestię celu danego działania. Logika podpowiada, że jeżeli celem była np. ochrona twarzy przed pyłem, nie powinno być to karalne ponieważ przesłanka zamierzonego celu pozostania anonimowym nie jest spełniona. Rozważania takie jest to już jednak jedynie próba interpretacji przepisu.

Na temat problematyki przepisu art. 57a u.b.i.m. wypowiedział się również dr Mateusz Dróżdż (Mateusz Dróżdż, Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych. Komentarz, C.H. Beck) oceniając przepis jako „mogący stanowić daleko idącą ingerencję prawa karnego w strefę wolności osobistej człowieka“. Dodatkowo, wyraził on stanowisko, że cel przepisu byłby spełniony w przypadku, gdyby wprowadzono dookreślenie, że „karze podlega ten kto zasłania twarz w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej z powodu popełnionego przestępstwa“. Taki pogląd poparł również prokurator dr Cezary Kąkol (Bezpieczeństwo imprez, str. 511) i trudno się ze stanowiskiem tym nie zgodzić. Rozwiązaniem byłoby, moim zdaniem, również określenie wyłączeń stosowania omawianego przepisu w stosunku do pracowników służby porządkowej
i informacyjnej.

Zasłonięcie twarzy w trakcie sportowej imprezy masowej może być kwalifikowane jako wykroczenie zarówno umyślne jak i nieumyślne. Nie jest istotne jak długo sprawca używał danego elementu odzieży lub przedmiotu – czyli np. czy nosił kominiarkę od początku sportowej imprezy masowej czy założył ją dopiero tuż przed interwencją.

Do zasłaniania twarzy w trakcie sportowej imprezy masowej odnosi się poza art. 57a u.b.i.m., także przepis art. 60 ust. 4 u.b.i.m. w związku z art. 60 ust 1-3 u.b.i.m zaostrzający karę za wtargnięcie na murawę w przypadku zasłaniania przy tym twarzy.

Pracownicy ochrony fizycznej a zakrywanie twarzy

Podstawowym przepisem regulującym kwestie zasłaniania twarzy przez pracowników ochrony fizycznej jest art. 21 ustawy o ochronie osób i mienia.

Ustawa o Ochronie Osób i Mienia art. 21:

1. Ubiory pracowników ochrony zatrudnianych przez przedsiębiorcę powinny posiadać oznaczenia różniące je w sposób widoczny od mundurów pozostających pod szczególną ochroną lub których wzory zostały wprowadzone na podstawie odrębnych przepisów.
2. Identyfikatory i odznaki pracowników ochrony zatrudnianych przez przedsiębiorcę powinny
w sposób widoczny różnić się od identyfikatorów i odznak funkcjonariuszy i pracowników służb publicznych.
3. Pracownik ochrony nie może zakrywać twarzy w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia jego identyfikacji.

Zapis taki znalazł się w ustawie po jej nowelizacji. Zdaniem niektórych przedstawicieli doktryny było to spowodowane nadużywaniem przez służby ochrony kominiarek w trakcie podejmowania interwencji: „Zasłanianie twarzy przez pracowników ochrony było próbą zachowania anonimowości, co stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami jawności osób podejmujących działania ochronne. Ponadto w niektórych sytuacjach (np. interwencje przy napadach na banki itp.) może być przyczyną tragicznych pomyłek funkcjonariuszy Policji podejmujących czynności interwencyjne“ (Kręgulec Rafał, Pajorski Paweł, Ustawa o ochronie osób i mienia. Komentarz LEX 2015).

W przypadku pracowników ochrony fizycznej znaczenie ma również przytoczony wyżej art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia, stanowiący o kwestii odróżniania pracowników ochrony od publicznych funkcjonariuszy służb mundurowych. Jest to z całą pewnością argument przeciwko używaniu przez pracowników ochrony kominiarek.

Oczywiście można byłoby tutaj ponownie rozwijać temat sformułowania „w celu uniemożliwienia…“. Nasuwa on bowiem wątpliwości w kwestii tego, czy jeżeli cel stanowiłoby osłonięcie twarzy przed wiatrem czy kurzem, to byłaby to luka umożliwiająca zasłonięcie twarzy. Przepis dodatkowo jest na tyle niejasny, że można stwierdzić, że nawet używanie okularów słonecznych mogłoby powodować „istotne utrudnienia w identyfikacji“ pracownika ochrony fizycznej. Zatem kwestia zasłaniania twarzy przez pracowników ochrony ma się podobnie jak w przypadku sportowych imprez masowych. Zakaz jest, jednak przepisy są dalece niejasne.

Podsumowanie

Jak wykazałam powyżej, temat zasłaniania twarzy przez pracowników ochrony fizycznej, członków służby porządkowej czy służby informacyjnej to kwestia dyskusyjna. Nie było moim celem jednoznaczne rozstrzyganie w tym artykule o tym czy można – czy nie można twarzy zasłaniać i w jakich konkretnie sytuacjach. Chciałam jedynie ukazać problem i podstawowe uregulowania prawne dotyczące tego tematu, które jak samym mogliście zauważyć, nie dają jasnych odpowiedzi.

Szerzej możecie poczytać na ten temat w opracowaniach i komentarzach prawnych, np.:

  1. Kąkol Cezary, Bezpieczeństwo imprez masowych. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer.
  2. Mateusz Dróżdż, Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych. Komentarz, C.H. Beck.
  3. Janusz Sawicki, Wykroczenia z Ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych de lege lata i de lege ferenda, Zeszyty Naukowe DWSPiT. Studia z Nauk Społecznych, 2014.
  4. Kąkol Cezary, Przestępstwa z nowej ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych – materiały szkoleniowe, Prokuratura i Prawo 3, 2010.

                               

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o