Prawo a użytkowanie pałki w ochronie | OCHRONA24.info

Prawo a użytkowanie pałki w ochronie

prawo

Pałka służbowa- niezależnie od jej rodzaju, stała się niemal nieodłącznym elementem wizerunku pracownika służby ochrony. Pomimo tego, że jej obecność nie powinna dziwić już chyba nikogo, na temat jej użycia w kontekście konsekwencji prawnych narosło już wiele mitów.

W ostatnim czasie od doświadczonego ochroniarza usłyszałam (w kontekście batona przy pasie) – „ściągnij to, w razie czego za użycie pójdziesz siedzieć”. Mój znajomy tylko po części się mylił- bo tak jak to jest w prawie – wszystko zależy od wielu czynników, które ostatecznie przesądzają o legalności danego działania.

Pałka służbowa to nie sprzęt prywatny

Na wstępie muszę zaznaczyć, że użyte wobec pałki w ustawie określenie „służbowa” – nie oznacza użycia pałki w trakcie służby a użycia pałki, którą pracownik otrzymał od pracodawcy na czas służby – a więc nie jego prywatnej. Zatem za każdym razem, gdy piszę o zgodnym  z prawem wykorzystaniu pałki służbowej mam na myśli nie tą którą przynieśliście do pracy z domu. Jej użycie jest zgodne z prawem ale tylko w skrajnych przypadkach. Na pewno nie można jej traktować tak samo jak służbowej i zanim ją się wyciągnie z kabury trzeba trzy razy się dobrze zastanowić (ale o tym później).

Podstawy prawne użycia pałki służbowej

Dwiema podstawowymi ustawami, które regulują kwestię użycia pałki służbowej są:

1. Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej

2. Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia

Pałka służbowa stanowi środek przymusu bezpośredniego zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Pracownicy ochrony są uprawnieni do jej używania zgodnie z  – art. 2 ust. 1 pkt 20 ww. ustawy oraz art. 36 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia.

Zgodnie z przepisami, przy wykonywaniu obowiązków służbowych ochroniarz może użyć:

– siły fizycznej w postaci technik transportowych, obrony i obezwładniania;
– kajdanek zakładanych na ręce;
pałki służbowej;
– psa służbowego;
– chemicznego środka obezwładniającego w postaci ręcznych miotaczy substancji obezwładniających;
– przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.

(Powyższy wykaz na podstawie Art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d, pkt 2 lit. a, pkt 7, 9, pkt 12 lit. a i pkt 13 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1120).

Zanim przejdziemy do szczegółów, jestem Wam winna wyjaśnienie różnicy prawnej pomiędzy sformułowaniem „użyć” a  „wykorzystać” środek przymusu bezpośredniego. Ta tylko z pozoru niewielka różnica językowa w prawie ma jednak donośne znaczenie – bo o ile „użycie”, faktycznie możne pociągać za sobą poważne problemy to wykorzystanie już niekoniecznie (definicja użycia i wykorzystania – art. 4 pkt 6 i 9 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej).

Poprzez użycie środka przymusu bezpośredniego rozumie się zastosowanie go bezpośrednio wobec osoby.

Poprzez wykorzystanie środka przymusu bezpośredniego rozumie się zastosowanie go wobec zwierzęcia albo zastosowanie w celu zatrzymania, zablokowania lub unieruchomienia pojazdu lub pokonania przeszkody.

W jakim celu można użyć pałki służbowej

Zgodnie z art. 19 ust 1 ustawy o śpb- pałki służbowej można użyć lub wykorzystać ją w przypadkach, o których mowa w art. 11 pkt 1–11 i 13, tj.:

1) wyegzekwowania wymaganego prawem zachowania zgodnie z wydanym przez uprawnionego poleceniem;
2) odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
3) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
4) przeciwdziałania naruszeniu porządku lub bezpieczeństwa publicznego;
5) przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez uprawnionego obszary, obiekty lub urządzenia;
6) ochrony porządku lub bezpieczeństwa na obszarach lub w obiektach chronionych przez uprawnionego;
7) przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej;
8) przeciwdziałania niszczeniu mienia;
9) zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia;
10) ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
11) zatrzymania osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
12) pokonania czynnego oporu.

Natomiast pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia ma prawo do użycia i wykorzystania m. in. pałki służbowej na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ooim:

a) w granicach chronionych obiektów i obszarów – w przypadkach:

– odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
– przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez uprawnionego obszary, obiekty lub urządzenia;
– przeciwdziałania niszczeniu mienia;
– ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
– pokonania czynnego oporu;

b) poza granicami obiektów i obszarów chronionych – w przypadku konieczności zapewnienia bezpieczeństwa konwoju.

W kontekście powyższych przepisów ogromne znaczenie mają sformułowania „bezpośredni”, „bezprawny” i „zamach”. Od tych czynników zależy bowiem legalność podejmowanej z użyciem pałki interwencji.

Zamach – działanie o gwałtownym charakterze, czyn gwałtowny, targnięcie się na kogoś, na coś, przeciw komuś lub czemuś. [S. Szober, Słownik poprawnej polszczyzny, Warszawa 1957, s.784]

Bezprawny – zamach naruszający dobro chronione obowiązującym systemem prawnym i pozostający w sprzeczności z porządkiem prawnym.

Bezpośredni –  zamach trwający lub stwarzający niebezpieczeństwo naruszenia w danej chwili chronionego prawem dobra, będący w toku, trwający w momencie podejmowanej interwencji.

Przykłady:

1. Na teren chronionego przez firmę XYZ obiektu wszedł  przez płot znienawidzony przez zarząd spółki jeden ze współwłaścicieli przedsiębiorstwa. Wcześniej członkowie zarządu życzyli sobie żeby nie wchodził na teren obiektu. Ochroniarz złapał tego człowieka a że stawiał on czynny opór, wykorzystał pałkę służbową do unieruchomienia go i wyprowadzenia poza teren – Ochroniarz przekroczył uprawnienia- sytuacja nie wyczerpywała znamion bezprawności, człowiek ten miał prawo przebywać na danym terenie;
2. Sklep chroniony przez firmę XYZ był notorycznie okradany przez Pana Y. Został on już kilkukrotnie złapany na kradzieży jednak ostatnio udało mu się uciec z towarem. Ochroniarz widząc Pana Y wchodzącego do sklepu podjął interwencję i używając środków przymusu bezpośredniego obezwładnił do czasu przyjazdu policji – Ochroniarz przekroczył uprawnienia- Zamach nie był bezpośredni tzn. wystąpił wcześniej a nie w chwili podejmowania interwencji.

Sposób użycia pałki służbowej

„Pałki służbowej używa się do obezwładnienia osoby przez zadanie bólu fizycznego lub do zablokowania kończyn albo wykorzystuje się ją w celu obezwładnienia zwierzęcia” – tak stanowi ustawa.

Zgodnie z przepisami, środków przymusu bezpośredniego używa się tylko gdy jest to niezbędne i jedynie w sposób proporcjonalny do stopnia zagrożenia. Dodatkowo należy mieć na uwadze aby wyrządzić jak najmniejszą szkodę i dolegliwości. Środki przymusu bezpośredniego ustawa każe traktować jako ostateczność.

Przepisy stanowią również, że należy odstąpić od wykorzystania środka przymusu jeżeli cel jego użycia został już osiągnięty – czyli – jeżeli np. udało nam się obezwładnić agresywną osobę – nie traktujemy jej na „dokładkę” gazem czy pałką bo mogą nas spotkać z tego tytułu konsekwencje prawne.

Dodatkowy wymóg stanowi zachowanie szczególnej ostrożności przy użyciu środków przymusu bezpośredniego. Trzeba mieć na względzie zagrożenie życia lub zdrowia, które może się wiązać
z ich  użyciem.

Pałką służbową nie zadaje się uderzeń i pchnięć w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, z wyjątkiem sytuacji gdy zachodzi konieczność odparcia zamachu stwarzającego bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia uprawnionego lub innej osoby.

Wobec kogo nie można użyć pałki służbowej

Pałki służbowej nie można użyć wobec kobiety o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, oraz osób o widocznej niepełnosprawności. Wobec takich osób pracownik ochrony może użyć wyłącznie siły fizycznej w postaci technik obezwładnienia.

Wyjątek stanowi sytuacja w której należy odeprzeć bezpośredni, bezprawny zamach na zdrowie lub życie. Wtedy, jeżeli nie ma innej możliwości, można użyć wobec takich osób środków przymusu bezpośredniego.

Pałki służbowej nie można użyć również w stosunku do osób których co do których użyto środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2–5, tj: kajdanek, kaftanu bezpieczeństwa, pasa obezwładniającego bądź siatki obezwładniającej, a także przedmiotów przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej – za wyjątkiem dźwigni transportowych stosowanych przy użyciu pałki służbowej.

Przykłady:

1. Ochroniarz poraził paralizatorem agresywną osobę, która stwarzała zagrożenie dla innych. Następnie przy użyciu pałki służbowej założył dźwignię i wyprowadził ją z chronionego obiektu – Było to zgodne z prawem;
2. Ochroniarz poraził paralizatorem agresywną osobę, która stwarzała zagrożenie dla innych. Następnie użył kajdanek i  pałki służbowej a następnie wyprowadził ją z chronionego obiektu – Ochroniarz przekroczył uprawnienia. Nie można jednocześnie użyć kajdanek i pałki służbowej.

Ochrona imprez masowych

Imprezy masowe rządzą się swoimi prawami. Środków przymusu bezpośredniego mogą na nich używać członkowie służby porządkowej o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych – tzn. „osoby podlegające kierownikowi do spraw bezpieczeństwa, wyznaczone przez organizatora, wpisane na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej”.

Środkami, które mają oni do dyspozycji zgodnie z ustawą o imprezach masowych są:

1) siła fizyczna w postaci technik:

a) transportowych,
b) obrony

2) kajdanki zakładane na ręce,
3) chemiczne środki obezwładniające w postaci ręcznych miotaczy substancji obezwładniających.

Zatem na imprezach masowych zgodnie z ustawą nie przewiduje się użycia pałki służbowej.

Jednakże, zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2011 r. w sprawie wymogów, jakie powinni spełniać kierownik do spraw bezpieczeństwa, służby porządkowe i służby informacyjnej:

§ 4. 1. Członka służby porządkowej i członka służby informacyjnej, w zależności od przewidywanych zagrożeń i wykonywanych zadań, wyposaża się w:
[…]
8) inne niezbędne i prawnie dozwolone niezbędne środki ochrony osobistej.

Sporną kwestią jest czy pracownicy porządkowi mogą zostać wyposażeni w pałki służbowe ze szczególnych względów bezpieczeństwa. Nie ma za to przeciwwskazań, aby na terenie imprezy masowej ochroniarze pracowali jako KPOF, a wtedy pałki służbowe jak najbardziej mogą mieć.

W każdym jednak przypadku posiadanie pałki prywatnej na terenie imprezy masowej może być zakwalifikowane jako wniesienie na teren imprezy masowej niebezpiecznego przedmiotu, co z kolei podlega karze zgodnie z ustawą o imprezach masowych.

Użycie pałki prywatnej w czasie pełnienia służby i poza nią

Gdziekolwiek decydujesz się na użycie sprzętu prywatnego musisz mieć na względzie, że nie obejmują Cię przepisy ustaw o których była mowa powyżej a Twoje uprawnienia jako kwalifikowanego pracownika ochrony będą w sądzie najprawdopodobniej działały na Twoją niekorzyść dlatego, że Sąd uzna, że miałeś wyższe, niż przeciętny „Kowalski” pojęcie o używaniu takiego przedmiotu a ponadto powinieneś znać przepisy.

Jeżeli jesteś w sytuacji która zagraża Tobie bądź komuś w Twoim otoczeniu i jest to realne zagrożenie życia bądź zdrowia zastanów się jak zachowałaby się każda inna, nie będąca ochroniarzem, osoba – czy podjęła by próbę zapobieżenia zagrożeniu? Czy musiałaby użyć wszelkich możliwych metod aby tego dokonać? Czy sytuacja jest naprawdę na tyle ekstremalna abyś musiał użyć w danej sytuacji niebezpiecznego przedmiotu? Czy nie ma możliwości innego rozwiązania danej sytuacji? Jeżeli na wszystkie te pytania odpowiedziałeś twierdząco to użyj wszystkiego co masz pod ręką aby się bronić. Jeżeli nie, lepiej tego nie rób.

Używając któregokolwiek ze środków przymusu bezpośredniego, w sytuacji która nie jest ekstremalnym zagrożeniem dla Ciebie bądź innych osób, ryzykujesz odpowiedzialnością karną.

Przykłady:

1. KPOF po służbie wraca do domu. Ma przy sobie pałkę prywatną. Widzi dewastujących przystanek autobusowy małolatów więc reaguje i używając pałki odgania ich. Przy okazji jeden z młodzików obrywa pałką po plecach – Ochroniarz musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi użycia pałki.
W takiej sytuacji powinien zadzwonić na policję a nie interweniować sam;
2. KPOF będąc na zakupach z rodziną w galerii handlowej jest świadkiem ataku aktywnego strzelca. Chroni się wraz z bliskimi w pomieszczeniu i barykaduje od środka. Napastnik dostaje się jednak do wewnątrz. Ochroniarz używa pałki aby go unieszkodliwić. – Zgodne z prawem- nawet gdyby zabił napastnika;
3. Ochroniarz po służbie używając pałki rozbija okno w palącym się samochodzie aby wyciągnąć
z niego rannych z wypadku – zgodne z prawem;
4. Ochroniarz po służbie używa pałki do odgonienia agresywnego psa, który próbuje go zaatakować w trakcie spaceru z rodziną – zgodne z prawem;
5. Ochroniarz w trakcie służby na imprezie masowej używa pałki do uderzenia w rękę nożownika, który wbiegł w tłum na koncercie i wymachując nożem grozi, że wszystkich pozabija – zgodne
z prawem (realne zagrożenie życia i zdrowia).

Podsumowanie

Pracując w służbie ochrony musisz znać powyższe przepisy. Żadne ustawy nie zwalniają Cię jednak z myślenia. Nigdy nie prowokuj agresji i staraj się nie atakować pierwszy jeżeli nie jest to konieczne. Pamiętaj, że w dzisiejszych czasach wszędzie są kamery. Myśl jak dana sytuacja może wyglądać z perspektywy osoby trzeciej i przede wszystkim, nie daj się sprowokować. Uprawnienia i „czysta kartoteka” są ważniejsze niż udowodnienie pijanemu „bohaterowi”, że potrafisz go spacyfikować.

Bezpiecznej służby!

                               

4
Dodaj komentarz

avatar
3 Comment threads
1 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
RafałIwonaRedakcjaDaniel Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Daniel
Gość
Daniel

Bardzo fajny artykuł i warty do przeczytania aby poznać przepisy lub aby sobie je przypomnieć

Redakcja
Editor

Dziękujemy! Stawiamy na jakość 🙂

Iwona
Gość
Iwona

Dobry materiał czekam na kolejne

Rafał
Gość

Bardzo dobry artykuł. Takie publikacje są bardzo potrzebne, aby podnosić świadomość w środowisku. Będę uważnie obserwował Pani kolejne publikacje. Pozdrawiam