Pracownik ochrony a legitymowanie osób [KOMENTARZ]

Legitymowanie osób przez pracownika ochrony może odbywać się jedynie na terenie objętym ochroną. Fot. Policja

Legitymowanie osób przez pracownika ochrony może odbywać się jedynie na terenie objętym ochroną. Fot. Policja

Pracownik ochrony wykonując czynności służbowe, podlega Ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia. Zgodnie z art.  36 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia ma prawo do ustalania uprawnień do przebywania na obszarach lub w obiektach chronionych oraz legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości. Szczegółowo tryb działań pracowników ochrony w tej kwestii określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowego trybu działań pracowników ochrony.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na tą część przepisu, która mówi o tym, że pracownik ochrony ma prawo do legitymowania „na obszarach lub w obiektach chronionych”. Oznacza to, że legitymowanie osób przez pracownika ochrony może odbywać się na terenie objętym ochroną. Z tego też powodu zatrudniając się na nowym obiekcie, warto poznać dokładnie jego granice i dowiedzieć się czy np. parking przylegający do budynku stanowi część terenu objętego ochroną czy nie. Determinuje to bowiem zasięg, w którym możliwe są działania pracownika ochrony na mocy ustawy o ochronie osób i mienia.  Istotne znaczenie ma tutaj prawidłowe rozumienie pojęcia granic chronionych obiektów i obszarów. W przypadku lokalu i budynku poza tymi granicami znajdują się już ściany i mury, zaś w przypadku ogrodzonego gruntu będzie to: płot, siatka, parkan czy ogrodzenie innego rodzaju.

Wyjątek od powyższej zasady stanowi sytuacja wymieniona w art. 36 ust. 1 pkt  ustawy o ochronie osób i mienia, gdzie wskazano, że pracownikowi ochrony przysługuje uprawnienie do ujęcia poza granicami chronionych obiektów osób stwarzających w sposób oczywiste bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także chronionego mienia. W takiej sytuacji, zgodnie z § 8 ust 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu działań pracowników ochrony, pracownik ochrony ma prawo osobę ujętą wylegitymować poza obszarem chronionym.

Kolejną istotną kwestią jest to, że pracownik ochrony może korzystać ze swoich uprawnień jedynie przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia, tzn. w trakcie wykonywania pracy. Ani przed podjęciem realizacji zadań, ani też po ich zakończeniu pracownik ochrony już takich uprawnień nie ma. Może korzystać jedynie z uprawnień obywatelskich, tj. działać w obronie koniecznej, stanie wyższej konieczności czy w celu ujęcia przestępcy na gorącym uczynku itd.

Jeżeli interwencja odbywa się na terenie obiektu chronionego, pracownik ochrony ma prawo do wylegitymowania osób znajdujących się na tym terenie, w celu ustalenia ich tożsamości bądź uprawnienia do przebywania na tym terenie. Przystępując do tej czynności, pracownik ochrony w pierwszej kolejności wzywa osobę legitymowaną do okazania dokumentu. Tożsamość osoby legitymowanej ustala się na podstawie dowodu osobistego, tymczasowego dowodu osobistego, tymczasowego zaświadczenia tożsamości, dokumentu potwierdzającego tożsamość cudzoziemca, paszportu lub innych dokumentów potwierdzających tożsamość, zaopatrzonych w fotografię i adres zamieszkania osoby legitymowanej.

W razie legitymowania osób znajdujących się w pojeździe, gdy uzasadniają to względy bezpieczeństwa, pracownik ochrony ma prawo żądać opuszczenia pojazdu przez te osoby.

Z czynności legitymowania pracownik ochrony sporządza notatkę, zawierającą imię i nazwisko osoby legitymowanej, wskazanie rodzaju dokumentu oraz jego numeru i serii, a także czasu, miejsca i przyczyny legitymowania.

Podejmując temat uprawnienia pracowników ochrony do legitymowania, należy mieć na uwadze, że ustawodawca, przyznając pracownikom ochrony prawo do legitymowania w celu ustalenia tożsamości, nie określił przy tym ujemnych konsekwencji w przypadku niezastosowania się do poleceń pracownika ochrony. Trzeba zaznaczyć też, że nieokazanie pracownikowi ochrony dokumentu stwierdzającego tożsamość nie stanowi również wykroczenia nieokazania dokumentu, o którym mowa w art. 65 § 2 k.w. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu kodeksu wykroczeń osoba, która wbrew obowiązkowi nie udziela właściwemu organowi państwowemu lub instytucji upoważnionej z mocy ustawy do legitymowania dokumentów informacji co do tożsamości własnej osoby, podlega karze grzywny. Pracownik ochrony nie jest ani właściwym organem państwowym, ani instytucją upoważnioną z mocy ustawy do legitymowania. Terminów „organ państwowy” oraz „instytucja” nie można interpretować w sposób rozszerzający zakres stosowania przepisu art. 65 § 2 k.w., który jest przepisem karnym.

Co zatem jeżeli osoba odmawia okazania dokumentu tożsamości? Czy możemy taką osobę poprosić o opuszczenie obiektu podlegającego ochronie? Jeżeli wykonujemy czynności pracownika ochrony na terenie, na którym przebywać mogą tylko osoby które posiadają do tego uprawnienia (przepustki, identyfikatory itd.), możemy poprosić taką osobę o opuszczenie obiektu. Może to nastąpić w przypadku gdy nie posiada ona legitymacji do przebywania na tym obszarze lub nie chce okazać dokumentu, który by tą legitymację potwierdzał np. dowodu tożsamości. Pracownik ochrony nie może jednak do zastosować jakichkolwiek środków przymusu bezpośredniego, w tym także chwytów obezwładniających, w stosunku do osoby, która pomimo braku uprawnień nie wykonuje polecenia opuszczenia obiektu. W sytuacji, gdy osoba nieuprawniona do przebywania na danym terenie odmówi opuszczenia obiektu, pracownik ochrony może jedynie poinformować o takim zajściu funkcjonariuszy Policji.

Sytuacją uprawniającą pracownika ochrony do żądania opuszczenia danego terenu jest również zakłócanie porządku przez tę osobę. Jeżeli zachowanie danej osoby w sposób oczywisty stanowi zagrożenie dla ludzkiego zdrowia, życia bądź mienia chronionego, pracownik ochrony może użyć środków przymusu bezpośredniego i po ujęciu takiej osoby przekazać ją w ręce Policji. Wspomnieć należy jedynie, że zgodnie z doktryną, nie można uznać odmowy okazania dokumentu tożsamości za zakłócanie porządku.

Nawet jeżeli pracownik ochrony ma do czynienia ze sprawcą przestępstwa czy wykroczenia, ustawa o ochronie osób i mienia nie nadaje uprawnień do „przymusowego” legitymowania osoby. Pracownik ochrony może jedynie wezwać taką osobę do okazania dokumentu tożsamości. Następnie wzywa policję. Nie może za to sam np. przeszukiwać kieszenie danej osoby w celu odnalezienia jej dowodu tożsamości i ustalenia danych tej osoby. Pracownik ochrony nie ma również prawa do prowadzenia własnego dochodzenia w celu ustalenia tożsamości (np. poprzez wypytywanie osób postronnych o jej dane). Zgodnie z aktualnym orzecznictwem tylko organy ścigania uprawnione są do prowadzenia dochodzenia mającego na celu ustalenie tożsamości sprawcy przestępstwa, a wewnętrzne służby ochronne zgodnie z art. 36 ustawy o ochronie osób i mienia mają jedynie prawo do wylegitymowania osoby podejrzanej i do jej zatrzymania do czasu przybycia policji. (I ACa 76/08 – Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie).

A co jeżeli pracownik ochrony podejmie interwencję wobec osoby, która ostatecznie okaże się niewinna (np. nie dokonała kradzieży sklepowej, którą podejrzewał pracownik ochrony). Czy taka osoba może rościć pretensje z tytułu naruszenia dóbr osobistych ponieważ pracownik ochrony chciał ją wylegitymować czy wezwał Policję? Jeżeli wykonując swoje zadania pracownik ochrony nie przekroczy uprawnień, nie może być mowy o naruszeniu tych dóbr. Wykonywał on bowiem jedynie swoje zadania. Tak też stanowi aktualne orzecznictwo: „Sam fakt powzięcia przez ochronę błędnego przekonania, że określona osoba próbuje dokonać kradzieży, nie może uzasadniać twierdzenia, że dobra osobiste tej osoby zostały naruszone, dopóki działanie ochrony mieści się w ramach porządku prawnego” (I ACa 76/08 – Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie).

Podsumowując, wspomnieć należy jedynie, że sam pracownik ochrony podczas wykonywania zadań ochrony osób i mienia ma obowiązek posiadać przy sobie legitymację oraz okazać ją na żądanie osoby, której dotyczą prowadzone przez niego czynności. Z obowiązku okazania legitymacji zwalnia okoliczność zagrożenia dla życia bądź zdrowia pracownika bądź innych osób lub dobrom powierzonym ochronie. Pracownik ochrony ma również obowiązek, na żądanie, podać podstawę prawną i przyczynę podjęcia czynności.

Czytaj też:

Identyfikatory pracowników ochrony a ochrona danych osobowych

Zachęcam do dyskusji i zadawania pytań pod niniejszym artykułem lub w największej grupie na Facebooku związanej z branżą ochrony – OCHRONA. Link: https://www.facebook.com/groups/OCHRONA24.info/

***

Bibliografia:

  1. G. Gozdór, Ustawa o ochronie osób i mienia. Komentarz.
  2. T.R. Aleksandrowicz, Ustawa o ochronie osób i mienia. Komentarz.
  3. T. Hanausek, Ustawa o ochronie osób i mienia. Komentarz.

Akty prawne:

  1. Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia.
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowego trybu działań pracowników ochrony.

Czytaj również: Ochrona w dyskotekach. Co może bramkarz?


Barbara Lepioszka – Z-ca Redaktora Naczelnego portalu OCHRONA24.info. Absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku prawo. Mediator i kwalifikowany pracownik ochrony fizycznej. Na co dzień pracuje w kancelarii adwokackiej. Czynnie zajmuje się branżą ochrony – w szczególności bezpieczeństwem imprez masowych.

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Francesco Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Francesco
Gość
Francesco

Powinno się rozszerzyć uprawnienia pracowników ochrony, bo co to za ochrona jak nie wiele może zdziałać. Chyba że zrezygnujemy całkowicie z ochroniarzy i w ich miejsce będą policjanci

Ustawienia prywatności

Niezbędne

Niezbędne pliki cookies przyczyniają się do użyteczności strony poprzez umożliwianie podstawowych funkcji takich jak nawigacja na stronie i dostęp do bezpiecznych obszarów strony internetowej. Strona internetowa nie może funkcjonować poprawnie bez tych ciasteczek.

_gid, _gat, _ga

Statystyczne

Statystyczne pliki cookies służą do zliczana statystyk dotyczących stron internetowych.

__ga

Reklamowe

Reklamowe pliki cookies umożliwiają dostarczanie użytkownikom treści reklamowych bardziej dostosowanych do ich zainteresowań.

__gads, __gac

Nieklasyfikowane

Nieklasyfikowane pliki cookie, to pliki, które są w procesie klasyfikowania, wraz z dostawcami poszczególnych ciasteczek.